موسسه اندیشه سبز زمین

... بنابراين درختاني كه بسادگي ريشه كن شده‎اند حال بايد با صرف هزينه‎هاي هنگفت و مراقبت‎هاي ويژه، در جوامع شهري دوباره حضور پيدا كنند. اما بديهي است كه اين محيط ديگر محيط زيست قبلي درختان نيست. آب ناكافي، هواي آلوده و خاك نامناسب، شرايط كاملاً متفاوتي را براي درختان بوجود آورده است. در شرايط طبيعي سابق درختان تنومند با ريشه‎هاي عميق، براحتي قسمت اعظم نيازهاي آبي خود را از آبهاي زيرزميني تامين مي‎كردند و نياز زيادي به آبياري نداشتند. از طرف ديگر اين درختان به عنوان ساكنان قديمي، در طي ساليان دراز خود را با شرايط محيط تطبيق داده بودند و به مراقبت زيادي احتياج نداشتند. ولي اكنون شرايط زيستي نامناسب در شهرهاي بزرگ، اعم از آلودگي هوا با گازهاي مضر حاصل از سوختهاي فسيلي، آلودگي آب، صدمات وارده به ريشه درختان به لحاظ حفاري، جدول گذاري و خيابان كشي، ساختمان نامناسب خاك همراه با نخاله‎هاي ساختماني و بالاخره نامناسب بودن نور و كوران باد به علت وجود ساختمانهاي بلند، همگي باعث عدم رشد كافي درختان و ضعيف شدن آنها در مناطق شهري مي‎شود. ضعف درختان نيز به نوبه خود موجب حساسيت آنها در برابر آفات و بيماريهاي گياهي مي‎گردد. طغيان همه ساله آفات، شيوع بيماري مرگ نارون و خزان زودرس درختان چنار در شهر تهران مثال زنده‎اي از فشار ناشي از فعاليتهاي انساني و شهرنشيني بر جنگلهاي شهري مي‎باشد.

در واقع در دهه‎هاي گذشته درختان و باغات اطراف تهران و برخي از شهرهاي بزرگ كشور بلحاظ گسترش لجام گسيخته و به قيمت منافع زمين‎خواران بزرگ از بين رفته، تا اكنون اعتبار هنگفتي از بودجه مملكتي براي احداث مجدد فضاي سبز و نگهداري از آن اختصاص يابد. و متاسفانه چندي است كه اين تراژدي در كرج نيز در حال شكل‎گيري است. خيابان درختي كرج كه نامش را از انبوه درختانش گرفته بود، اكنون از آن همه درخت فقط خاطره و نامي برايش باقي مانده است. روند روز افزون و بي رويه ساخت و سازها در جهانشهر موجب ريشه كني بسياري از درختان مثمر و غير مثمر و نابودي باغات زيباي اين نقطه از شهر شده است. كرج به علت شرايط خاص آب و هوايي و دارا بودن باغات مفرح و همچنين نزديك بودن به تهران, از زمانهاي دور به عنوان تفرجگاه مورد استفاده بوده است. ولي در دو دهه گذشته و بخصوص در چند سال اخير به علت مهاجرتها و ساخت و سازهاي بي رويه چهره شهر كاملا عوض شده است. گسترش روزافزون شهر، استفاده بيش از اندازه از سوختهاي فسيلي، وجود كارخانه‌هاي متعدد در اطراف شهر و همچنين وجود پديده وارونگي در تعداد زيادي از روزهاي سال، كرج را به صورت يكي از شهرهاي بسيار آلوده كشور تبديل كرده است.

گياهان از جمله قديمي‎ترين موجودات زنده كره زمين هستند. درختان كه بزرگترين جثه و طولاني‎ترين عمر را در بين موجودات زنده دارند، از ميليونها سال پيش هر جا كه شرايط زيست برايشان فراهم بوده، جنگلهاي عظيمي را تشكيل داده‎اند. در اين جنگلها گونه‎هاي متنوعي از درختان و در زير اشكوب آنها، درختچه‎ها و بوته‎ها را مي‎توان ديد.

انسان از ابتدا ارتباط تنگاتنگي با درختان و ساير گياهان داشته و از آنها به عنوان غذا، دارو، پناهگاه، منبع سوخت، ماده اوليه تهيه ابزار و … استفاده مي‎كرد. بتدريج با افزايش موارد استفاده چوب و همچنين رشد جمعيت و نياز روز افزون آن، انسان به عنوان تهديدي جدي براي موجوديت گياهان مطرح شد. قطع يكسره جنگلها جهت توليد چوب و ذغال و همچنين تبديل جنگلها به اراضي زراعي، امروزه در بسياري از نقاط بدون در نظر گرفتن عواقب آن انجام مي‎شود. حتي در مواردي جهت تهيه زمين زراعي اقدام به آتش سوزي‎هاي عمدي در جنگلها مي‎شود. در سالهاي اخير وقوع سيلهاي مخرب در برخي مناطق از جمله استان گلستان مثال بارزي از عواقب ناشي از تخريب جنگلها مي‎باشد. علاوه بر اينها جهت گسترش شهرها براحتي درختان تنومند بريده شده و جاي آنها ساختمانها و تاسيسات مختلف بنا مي‎شوند. ولي از آنجايي كه بشر بطور فطري به گياهان و فضاي سبز نياز دارد، به زودي جاي خالي آن را در مجامع شهري احساس مي‎كند. شهرها بدون فضاي سبز نه تنها چهره زشتي پيدا مي‎كنند، بلكه از نظر آب و هوايي نيز با طبيعت بشر سازگار نيستند. گياهان رطوبت محيط را افزايش داده و اختلاف دماي شب و روز را كاهش مي‎دهند و در نتيجه دما را معتدل مي‎نمايند. از طرف ديگر درختان به عنوان كارخانه پالايش هوا و توليد اكسيژن، نقش بسزايي در موجوديت و ادامه حيات انسان و ساير جانوران دارند. اين موضوع به خصوص با توجه به مصرف سرسام‎آور سوختهاي فسيلي و آلودگي فوق‎العاده زياد هواي شهرها و عوارض ناشي از آن، اهميت بيشتري پيدا مي‎كند. گذشته از اينها، درختان آلودگي صوتي را كه اكنون يكي از معضلات شهرنشيني است، كاهش مي‎دهند.